Het zijn gekke tijden. Straten zijn leeg, 90% minder reizigers met de trein, restaurants zijn dicht, festivals afgelast, het EK gaat niet meer door, centraal eindexamens afgelast en zo kan ik nog wel even doorgaan. Maar de bouwsector gaat grotendeels “gewoon” door.

Waarom? Heeft de bouwsector geen last van deze crisis? Jawel, maar dat komt later. De vraag is wat we daar aan kunnen doen, laten we innoveren.



“Laten we innoveren”

De bouwsector is een van de laatste wagons aan de economische trein van Nederland. Dit heeft betrekking op zowel de impact van een crisis als bijvoorbeeld het adaptieve vermogen om te innoveren.

Eerst even kort over de veelbesproken corona crisis. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) heeft op 3 april 2020 een persbericht uitgebracht over de mogelijk derde crisis in twaalf jaar tijd en de schade voor de sector als gevolg1. Onderstaande grafiek geeft in één oogopslag weer wat het effect van een crisis heeft op de bouwproductie en het Bruto Binnenlands Product (BBP) in Nederland.

De derde bouwcrisis in twaalf jaar tijd.

Het EIB benadrukt in het persbericht dat er gevreesd wordt voor een grotere impact dan de bankencrisis in 2008; een verwachte krimp van 15% op de gehele bouwproductie in een doorlooptijd van twee jaar waarbij meer dan 40.000 voltijdbanen verloren zullen gaan. 


Als we de bouwsector beschouwen als een leerling op de basisschool, wordt hij als een van de laatste gekozen tijdens het vormen van teams bij een potje trefbal


Daarnaast benadrukt het EIB dat naast deze “directe gevolgen” er ook “indirect gevolgen” verwacht kunnen worden; lange termijn investeringen worden uitgesteld, het woningaanbod zakt verder weg en de werkgelegenheid zal verder teruglopen1. Waar de klappen op dit moment in andere sectoren vallen (sierteelt, horeca, evenementen branche, etc.), verwacht Taco van Hoek, Directeur van het EIB, de echte klap pas volgend jaar2. Maar als die verwachting er is, kunnen we hier dan niet rekening mee houden? Is het juist nu het beste moment om bijvoorbeeld meer in te zetten op innovatie?

Als we de bouwsector beschouwen als een leerling op de basisschool, wordt hij als een van de laatste gekozen tijdens het vormen van teams bij een potje trefbal. Waarom?

De bouwsector is traag, log en houdt zich meer bezig met de regeltjes dan dat het daadwerkelijk probeert te winnen. Of gaat het eigenlijk toch zo slecht nog niet? Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) heeft medio 2017 een rapport gepubliceerd over innovatie in de bouw en beschrijft het de context van innovatie, de belemmeringen van innovatie en oplossingsrichtingen3. De belemmeringen van innovatie zijn volgens het rapport te classificeren in twee categorieën: sterke regulering en het projectgebonden karakter.

Belemmeringen van innovatie binnen de bouwsector.

Een van de oorzaken voor het projectgebonden karakter sprong er bij mij direct uit; risicomijdend gedrag. Zelfs al heeft een innovatie zichzelf binnen andere sectoren al meermaals bewezen, alsnog ondervindt deze hinder in de bouwsector op grond van gedrag. Dit terwijl de bouwsector juist veelal gebaseerd is op feiten, cijfers, rekenen en rationeel besluit. Waarom ondervindt innovatie emotionele hinder binnen een rationele sector?


De menselijke factor heeft een grotere invloed op het innoverend vermogen van de bouwsector dan ik mij van tevoren had kunnen voorstellen


Mijn persoonlijke interesse ligt al een hele lange tijd bij innovatie binnen de bouwsector, omdat er simpelweg nog heel veel te innoveren is. Tijdens mijn afstuderen stuitte ik op precies een soortgelijke conclusie: de menselijke factor heeft een grotere invloed op het innoverend vermogen van de bouwsector dan ik mij van tevoren had kunnen voorstellen. 

Terugkijkend naar het rapport over innovatie binnen de bouw van het EIB3, zijn veel belemmeringen gerelateerd aan regulering, procedures en verdienmodellen. Naar mijn mening zijn deze op te lossen en zo beschrijft het EIB dit ook verderop in het rapport: minder regulering, soepelere procedures en betere verdienmodellen. Simpel toch? Oké misschien wat kort door de bocht, maar wat mij betreft ligt de crux toch echt voornamelijk bij de laatste paar genoemde belemmeringen; risicomijdend gedrag, gebrek aan samenwerking en beperkte kennisopbouw en deling.

Wanneer we bang blijven om af en toe een beetje risico te nemen, wanneer we liever met onszelf bezig zijn dan samen te groeien en wanneer we onze kennis niet delen, zullen we nog altijd als een van de laatste worden gekozen bij dat verdomde potje trefbal.


1. https://www.eib.nl/nieuws/derde-bouwcrisis-in-twaalf-jaar-tijd/

2. https://www.eib.nl/pdf/173%20-%20Persbericht%20Derde%20bouwcrisis%20in%20twaalf%20jaar%20tijd.pdf

3. https://www.eib.nl/pdf/Rapport_Innovatie_in_de_bouw_web.pdf